Nieuws

De Turkse crisis uitgelegd: wat betekent de zwakke lira voor Nederland

Een week geleden riep President Erdogan de Turkse bevolking op tot het inwisselen van hun buitenlandse valuta en goud voor de Turkse lira. De oproep was bedoeld om de koersval van de Turkse munteenheid te remmen. Het mocht niet baten, maandag bleek dat de waardedaling van de lira zich onvermijdelijk doorzet. Wie momenteel 1 euro inlevert krijgt daar 7,34 Turkse lira voor terug. De lage waarde van de lira heeft grote gevolgen voor de Turken...
Max Van der Heijden Max Van der Heijden11 augustus 201817198 min

Een week geleden riep President Erdogan de Turkse bevolking op tot het inwisselen van hun buitenlandse valuta en goud voor de Turkse lira. De oproep was bedoeld om de koersval van de Turkse munteenheid te remmen. Het mocht niet baten, maandag bleek dat de waardedaling van de lira zich onvermijdelijk doorzet.

Wie momenteel 1 euro inlevert krijgt daar 7,34 Turkse lira voor terug. De lage waarde van de lira heeft grote gevolgen voor de Turken zelf. Voor de gemiddelde Turk zullen de wekelijkse boodschappen een stuk duurder uitvallen.

De gevolgen zijn het grootst voor het Turkse bedrijfsleven. Want ondanks een economische groei van 7,4 procent vorig jaar staat de Turkse economie momenteel aan de rand van de afgrond.

Een zinkend schip verlaten

Die groei is namelijk aangejaagd door buitenlandse investeringen en leningen. Die leningen maakten gigantische infrastructuurprojecten mogelijk. Jarenlang was Turkije een aantrekkelijk oord voor buitenlandse investeerders.

Het was de sterke economische groei en de voordelige ligging tussen Azië en Europa die investeerders naar Turkije trok. Sinds 2002 investeerden zij jaarlijks zo’n 13 miljard dollar in Turkije.

Het was de instabiele politieke situatie die ervoor zorgde dat de investeringen terugliepen. Het was het monetaire beleid van president Erdogan die ervoor zorgden dat investeerders zich terug trokken. Tussen januari en november van vorig jaar was de som van de buitenlandse investeringen in Turkije gedaald van 13,3 miljard naar 10,8 miljard.

Buitenlands geld lenen kost geld

Eind april hadden Turkse bedrijven een gezamenlijke schuld van 245 miljard dollar. Dat is ruwweg een derde van de totale Turkse economie.  En veel Turkse bedrijven hebben buitenlands geld geleend. Daarmee stijgen hun lasten als de waarde van de lira daalt. Van een verzekering tegen waardeschommelingen is vaak geen sprake.

Voorlopig lijken de Turkse bedrijven echter hun leningen te kunnen betalen en de Turkse banken hebben naar het schijnt voldoende vermogen om verliezen te kunnen opvangen. Dat het met de dag slechter wordt is ook de reden dat kredietbureau Fitch, de Turkse bankensector  de stempel ‘niet investeringswaardig’ mee gaf in juli.

Boodschappen niet goedkoper

Ook in Nederland en de rest van de wereld zijn de gevolgen van de zwakke Lira merkbaar. Voor Nederlandse bedrijven die producten importeren vanuit Turkije is de zwakke lira goed nieuws voor hen. De prijzen zijn namelijk gedaald.

Die voordelen vertalen zich echter niet naar goedkopere producten voor de Nederlandse consument. Supermarktketen Jumbo die meerdere producten importeert vanuit Turkije zoals rozijnen en zongedroogde tomaten laat in een reactie weten dat inkoopprijs en verkoopprijs los staan van elkaar. Ook kleding die wordt gemaakt in Turkije is vaak niet goedkoper, de grondstoffen die een groot deel van de prijs bepalen worden vaak gekocht met euro’s of dollars.

Bedrijven die exporteren naar Turkije hebben echter een probleem, zeker als ze in Turkse lira betaald worden. Doordat de munt zo instabiel is, kan het zijn dat een Nederlands bedrijf dat in augustus een deal sluit om voor 30.000 Turkse lira groente te exporteren naar het land. Als het bedrijf dan een maand later betaalt krijgt zijn die 30.000 Turkse lira kunnen die Turkse lira in waarde gezakt zijn.

Zonder zorgen op vakantie

Wie op vakantie gaat naar Turkije kan de vruchten plukken van de zwakke lira, maar veel daarvan is afhankelijk van wat voor vakantie het is. Degenen die genieten van onbeperkt eten en drinken in een all inclusive hotel in een Turkse badplaats zoals Antalya, Alanya of Belek is waarschijnlijk niet goedkoper uit. Reisorganisatie Tui liet het Financieel Dagblad weten dat de contracten met de hotels vaak in euro’s gesloten worden.

De minderheid die er voor kiest om Turkije te bezoeken buiten de comfort van een all-inclusive resort om is waarschijnlijk wel goedkoper uit als het gaat om eten en drinken.

Een val zonder einde?

Het is moeilijk in te schatten hoe lang de Turkse problemen blijven duren en wanneer de koersval van de lira stopt. Gezien het feit dat president Erdogan zijn schoonzoon heeft aangewezen als de minister van Financiën en consequent en koppig zijn eigen koers blijft volgen, kan het nog wel even duren.  

Een bezoek aan het Internationaal Monetair Fonds (IMF) voor een lening lijkt met de dag onvermijdelijker te worden. Dat vraagt echter wel veel van president Erdogan, die de rest van de wereld en het hele financiële stelsel de schuld geeft van de problemen in zijn land.

Bovendien betekent geld van het IMF strengere bezuinigingsmaatregelen, die de groei van de Turkse economie sterk kunnen afremmen. De kans dat Turkije voor het IMF vangnet opteert lijkt erg klein.

Foto: Flickr/Quinn Dombrowski BY CC2.0

Max Van der Heijden

Max Van der Heijden

Werd verliefd op het financiële nieuws op de burelen van dagblad Trouw. Hoopt ooit zijn twee liefdes buitenlandse en economische verslaggeving te combineren. Schrijft graag lange, goed uitgezochte verhalen, maar leeft pas echt op bij een breaking-news situatie. Doet altijd duizend dingen tegelijkertijd.