De toekomst van betalen deel 3: Het geld van vandaag

Hoewel de ontwikkeling van de munten en papiergeld natuurlijk al een enorme stap was, is dit tegenwoordig niet meer de enige betalingsmogelijkheid. Aangezien we nu handel drijven over de hele wereld en we niet steeds een envelop met briefgeld terug kunnen sturen, kwamen ook hiervoor weer nieuwe ideeën boven. Bankrekeningen, digitaal geld en mobiel bankieren werden een feit.

Er is de laatste jaren een ontwikkeling geweest die het mogelijk maakte voor mensen om veel geld van de ene kant naar de andere kant van de wereld te sturen: het internet. Door het internet hoeft al je geld niet meer fysiek ergens gestald te worden. Het staat tegenwoordig voor een groot deel namelijk veilig op een digitale bankrekening.

Dat veilige is echter wel relatief. Tegenwoordig wordt geld – vaak gaat het dan om Dollars, Euro’s of de Japanse Yen – niet meer gewaarborgd door iets zeldzaams als goud. Eerder kon je elke dollarmunt inruilen voor z’n waarde in grammen goud. Zo kon de waarde van een munt gegarandeerd worden. Dat systeem is een paar decennia geleden afgeschaft. Dat is één van de redenen waarom cryptofanaten zo kritisch zijn op het huidige bankenstelsel. Nu kan er namelijk oneindige hoeveelheden geld bijgedrukt worden, zonder dat hiervoor goud garant hoeft te staan.

Bijdrukken in de vorm van bijschrijven

Dat bijdrukken gebeurt natuurlijk in de vorm van brief- en papiergeld (chartaal), maar een bank kan tegenwoordig ook zelf geld creëren – maar dan zonder pers. Een bank kan geld bij- en afschrijven op bankrekeningen en zij kunnen dus bij het verstrekken van een hypotheek €300.000 bijschrijven op jouw rekening. Op die manier kan er geld worden gecreëerd.

Nieuwe serie ‘De toekomst van betalen’
In deze nieuwe serie nemen we je elke week mee in de wereld van betalingen. Hoe werd er vroeger betaald, hoe doen we dat nu, en misschien wel belangrijker: hoe zal dit zich ontwikkelen in de toekomst? Rekenen we over 25 jaar nog wel iets af met contant geld? Welke betaalmogelijkheden zullen we in de toekomst hebben?

Dit geld wordt uiteindelijk wel weer weggeschreven op de balans, anders zou de bank zichzelf heel rijk kunnen maken. De rente wordt echter niet weggeschreven, waardoor er dus schuld ontstaat op geld dat eerst niet bestond. Die drie ton hoopt/verwacht een bank weer uit spaargeld van vermogenden te kunnen verwerven. Als ze dat niet lukt en niet genoeg balans krijgen, is de bank namelijk niet solvabel en niet liquide. Niet liquide banken kunnen in de problemen raken bij een recessie en bij negatieve rente. Dan gaan mensen namelijk massaal hun geld terugvragen bij de bank, zodat ze dat contant in hand hebben. Dat noemen we een bankrun.

Als de bank niet genoeg geld heeft om iedereen z’n geld te geven bij een bankrun, komt deze bank in de problemen. Daarom moet een bank hier altijd erg goed op letten, zeker in tijden van aanhoudende hoogconjunctuur, en zijn er regels over hoeveel procent van het geld de banken echt moeten hebben.

Betalen met NFC – of Apple Pay

Vandaag de dag gebeuren steeds meer betalingen via een bankrekening. In het vorige artikel schreven we al dat er meer met de pinpas betaald wordt dan met cash, maar er is een nieuwe ontwikkeling. Eerder dit jaar lanceerde Apple hun betaalinstrument ‘Apple Pay’ voor de ING-klanten in Nederland. Zij kunnen nu dus gemakkelijk met hun telefoon betalen aan de kassa. ABN Amro speelde hier al eerder op in, maar ook andere banken hebben zo’n manier om te kunnen betalen met je telefoon – alleen nog niet met Apple Pay.

Crypto’s

Iedereen kent ‘t tegenwoordig wel: bitcoin. Het idee van bitcoin is ontstaan temidden van de kredietcrisis. Banken faalden en er was erg veel scepsis over banken in het algemeen. Daarom lanceerde iemand (of meerdere personen) onder het pseudoniem Satoshi Nakamoto een whitepaper, met het idee voor bitcoin. De munt werd vlak na de crisis gelanceerd en intussen is de bitcoin van minder dan $0.01 naar $10.000 in waarde gestegen.

Wil je elke dag in minder dan 5 minuten op de hoogte zijn van het financiële nieuws? Schrijf je dan in voor onze nieuwsbrief!

Met bitcoin kan iedereen elkaars transacties bekijken in de blockchain, een soort digitaal kasboek. Eén cruciaal ding: er staan geen namen bij. Alles is anoniem. Met bitcoin maak je direct van persoon tot persoon geld over, zoals je dat met normaal geld ook zou doen. Er komt dus geen bank aan te pas. Daarom wordt bitcoin ook wel eens digitaal cash genoemd. Tegenwoordig is een bitcointransactie vaak nog een beetje prijzig, omdat je een klein bedrag betaalt om je transactie in de blockchain te krijgen.

Daarnaast is de bitcoin nog erg volatiel. Omdat er een gelimiteerd aantal bitcoins is, wordt echter verwacht dat bij een grote doorbraak de munt nog veel meer waard wordt en hij niet meer zo onverwachts zal dalen. Ook dit is dus een nieuwe vorm van geld en van betalen en biedt een interessant toekomstperspectief.

De Belastingdienst en centrale banken

Zoals altijd moeten we het natuurlijk ook even hebben over onze vrienden bij De Belastingdienst. Zoals we in ons vorige artikel al schreven, worden er de komende tijd veel maatregelen genomen tegen contant betalen omdat giraal geld een stuk makkelijker te controleren is. Zo kan er dus ook een stuk minder makkelijk belasting worden ontweken.

Ook de centrale banken zien een probleem met contant geld, eentje die van monetaire aard is. Als middel om deflatie te bestrijden kunnen de centrale banken de nominale rente onder nul procent brengen. Maar als zij deze te ver verlagen, zullen commerciële banken ook op spaartegoeden negatieve rente gaan heffen. Dan zullen mensen moeten gaan betalen om te kunnen sparen, wat tot gevolg kan hebben dat mensen hun spaargeld op gaan nemen in de vorm van contant geld. De centrale banken zouden dus graag zien dat er geen cashgeld meer is, om een bankrun te kunnen voorkomen.

Ook deze week hebben we een breed scala aan ideeën behandeld. Maar wat kun je verwachten in de toekomst? Met welke munt rekent je het waterstof af voor uw auto in 2060 en worden de cryptocurrencies de ondergang van het huidige bankenstelsel?

Dat lees je volgende week!

Afbeelding: Descryptive (CC BY 2.0), via Flickr

Laurens Van den Berg & Maartje Smit

Reageren