SERIE | Beleggen: beurzen

Wij hebben allemaal op zijn minst een vaag idee wat het woord beleggen inhoudt. Iedere maandag besteden wij op De Geldpers in een serie artikelen aandacht aan dit onderwerp. Alles wat van belang is zal hierin voorbij komen: van opties tot short selling tot obligaties. Voor de leek nu nog een willekeurige verzameling woorden, maar na het lezen van deze serie een piece of cake.

In deel 1 legden wij uit wat aandelen zijn en of beleggen iets voor jou is. Deel 2 ging in op hoe en waar jij kunt beleggen en in de vorige aflevering gingen wij dieper in op de verschillende beleggingsproducten. Nu is het tijd om meer te weten komen over de plek waar effecten worden verhandeld: de beurs.

Marktplaats

Een beurs is de marktplaats voor beleggingsproducten. Op de beurs worden voornamelijk aandelen en obligaties verhandeld, maar ook producten die daarmee samenhangen zoals opties en futures. Het basisidee is als volgt: investeerders kunnen bedrijven financieren en in ruil daarvoor krijg je iets terug zoals een obligatie of aandeel. Dit systeem is fundamenteel voor de economie aangezien jij en alle andere beleggers kapitaal injecteren in een bedrijf. Vraag en aanbod bepaalt uiteindelijk hoe de koers van een bepaald product verloopt.

We zullen dit keer Philips als voorbeeld nemen. Hoe meer mensen een aandeel willen verkopen hoe lager de waarde van een aandeel van de elektronicaproducent zal worden en vice versa. Lijkt allemaal heel simpel, maar uiteindelijk wordt dat secuur berekend. Iedere beurs heeft een ‘bestellijst’; hierin worden alle (ver)koopbestellingen opgenomen. Op basis daarvan komt er een bepaalde prijs voor een aandeel uit. Hoe dit precies wordt berekend en hoe vaak, dat ligt aan de beurs. Ook welke bedrijven er op de beurs worden genoteerd hangt daarvan af.

Achter het spel van vraag en aanbod zitten allerlei redenen. Als je investeert in een bedrijf is het handig om het nieuws in de gaten te houden. Vraag en aanbod wordt flink beïnvloed door positief of negatief nieuws over het bedrijf of de sector waarin het actief is. Gaat het bedrijf waar jij aandelen in hebt een ander bedrijf kopen waardoor het veel meer gaat produceren? Dan is er een grote kans dat meer mensen een aandeel willen hebben, waardoor de prijs omhoog gaat. Of gaat het juist slecht met een sector, laten we de bouw nemen, dan zullen bouwbedrijven waarschijnlijk een dalende lijn zien.

Onze beurzen

Er zijn per land meerdere indices (meervoud van index). Van een handjevol zal je gegarandeerd eerder gehoord hebben: de Amerikaanse Dow Jones, de Japanse Nikkei en natuurlijk onze eigen AEX. Dit is de Eredivisie van onze economie. De 25 hoogst gewaardeerde bedrijven van ons land staan bij de AEX genoteerd. Dat houdt in dat er bij de AEX aandelen van deze bedrijven te kopen en te verkopen zijn. Omdat de hoogst gewaardeerde bedrijven van ons land er staan genoteerd, zegt de AEX wel veel over de stand van de Nederlandse economie. Maar niet alles. AEX-bedrijven zoals Shell, Philips of Ahold zijn wel Nederlands maar verdienen hun geld vooral wereldwijd.

AEX beurzen
De prestatie van de AEX van 1992 tot vlak voor de crisis. Er is een sterke daling te zien aan het begin van deze eeuw.

Daarnaast zijn er dus nog andere beurzen waar ‘kleinere’ bedrijven genoteerd staan. Aandelen van bedrijven zoals Air France-KLM en Post NL worden bijvoorbeeld op de AMX verhandeld. AMX is de index voor aandelen van middelgrote bedrijven, voor het gemak even de Eerste Divisie van de economie genoemd. Een divisie daaronder is er de AScX, waar bedrijven weer iets lager op de ladder staan genoteerd. Je kunt het zien als een lange lijst van 75 Nederlandse bedrijven. Wie waar belandt word gebaseerd op hoeveel deze bedrijven waard zijn. Op basis daarvan komen ze op een van de drie indices terecht.

Punten

Dit keer is het geen voetbalanalogie. Als je iets hoort of leest over de koers van de AEX of een andere beurs als geheel, wordt er vaak gesproken over punten. Ook als je nu ‘koers AEX’ intypt op Google krijg je een grafiek met punten te zien. Deze zeggen zonder de benodigde info niet zo veel. Allereerst moet je weten dat iedere beurs ooit een nulpunt heeft ingesteld. Bij de oprichting van de AEX werd dit vastgesteld op 100 punten. Toen de euro werd ingevoerd werd het nieuwe nulpunt berekend op 45,38 punten.

Eigenlijk zijn het procentpunten waar men het over heeft. Op het moment van schrijven is de stand van de AEX 560,12 punten. Dit betekent dat de beurs nu 514,74 procentpunten meer waard is dan het nulpunt. Als men het heeft over procenten stijging of daling, is dit vaak ten opzichte van een bepaald periode. Bijvoorbeeld: de koers is met 5% gestegen in de laatste week. Oftewel, de volledige waarde van alle genoteerde bedrijven is gemiddeld met 5% omhoog gegaan.

Rayen Rudrasingh