Het referendum over de ´sleepnetwet´ in 5 vragen en antwoorden

De sleepwet is een term die gegeven is aan de nieuwe Wet op de inlichtingen- en veiligheidsdiensten. Met deze wet kunnen de AIVD en de MIVD makkelijker terroristen en andere criminelen opsporen, maar daarbij gaat er wel privacy van de Nederlandse burger verloren. Vijf studenten van de Universiteit van Amsterdam kwamen in actie en zetten een petitie in. Daar zijn nu meer dan 400.000 mee verzameld en dat betekent dat het referendum er zal komen. Wij zijn de moeilijkste niet en vertellen je de belangrijkste dingen die je moet weten voordat je op verjaardagen je mening gaat verkondigen. 

Kijk, de wet maakt mogelijk dat de Algemene Inlichtingen- en Veiligheidsdienst (AIVD) en de Militaire Inlichtingen- en Veiligheidsdienst (MIVD) grote hoeveelheden internetverkeer kunnen en mogen aftappen. In de oude Wet op de inlichten- en veiligheidsdiensten kon dit niet. De regering zegt dat ze met deze wet veel meer kunnen bereiken voor de nationale veiligheid. De exacte woorden zijn: “we kunnen met deze wet de toenemende dreiging in kaart brengen en de nationale veiligheid en de democratische rechtsorde blijven beschermen”.

In het begin kunnen de inlichtingendiensten alleen zien wie met wie contact heeft. Een aantal stappen later kunnen ze ook concrete gegevens inzien, en de gegevens die relevant kunnen zijn voor het opsporen en oppakken van criminelen mogen drie jaar worden bewaard. Daarna moeten de gegevens worden verwijderd. 

Waarom is er kritiek op de wet?

Het zou de privacy van de burger enorm beperken. Het is niet zozeer dat alleen de Nederlanders daar last van hebben, ook buitenlandse burgers kunnen er last van hebben. De kritiek van de tegenstanders is dat jij, als onschuldige burger, meegenomen kan worden in een onderzoek omdat je toevallig dicht bij een crimineel woont. De AIVD mag dan de omliggende omgeving ook afluisteren en in de gaten houden. Veel mensen vinden het niet fijn dat de AIVD met sekspartijtjes mee kan luisteren en voor Big Brother gaat spelen. Matthijs Pontier, lid van de PiratenPartij, zegt dat de wet geen groot probleem is voor een overheid die naar eer en geweten handelt, maar wanneer je een vervelende overheid hebt, kan de wet wel eens het einde van mensen hun privacy betekenen. Ook kunnen de gegevens gedeeld worden met dictatoriale landen, wat tot heavy shit kan leiden.

Dat dictatoriale zit zo: stel je voor je bent een Nederlandse Turk. Je bent actief tegenstander van Erdogan en steunt de Gülen-beweging. Tegelijkertijd deelt Nederland hun data met Turkije, en Erdogan & Co heeft jou vanaf nu altijd in het vizier. Je bent immers hun tegenstander, hebben ze in de data gezien. Wanneer je dan weer eens naar Turkije op vakantie gaat, word je ineens opgepakt. Voor goede overheden is deze inrichting van de wet dus niet erg, maar wanneer de data in verkeerde handen komt ben je verder van huis. Letterlijk misschien wel. 

Wie hebben er kritiek op de wet?

Heb je even? Daar komen ze, ready? De Raad van State, De Wetenschappelijke Raad voor het Regeringsbeleid (WRR), die 5 UvA-studenten, GeenStijl (zijn zij ooit ergens voor?), Amnesty International, Bits of Freedom, Transparency International Nederland, KPN en Microsoft. Daarnaast is er nog een legio aan politieke partijen die kritiek hebben, maar dat is minder belangrijk. Hoewel GeenStijl ertussen zit, staan er serieuze instanties in. De Hoge Raad is bijvoorbeeld de hoogste bestuursadviseur van Nederland en ook Microsoft en KPN zijn geen kleine jongens. Waar de activistische groepen als GeenStijl en Amnesty vinden dat de hele wet niet deugt, hebben ook veel bedrijven slechts kritiek op bepaalde delen van de wet. Zijn zien er dus wel wat in, alleen niet in de vorm zoals de wet er nu staat. 

Wanneer komt het referendum er? 

Dat is nog niet duidelijk, doe eens rustig aan. Er zijn nu meer dan 350.000 handtekeningen binnen en op dit moment worden alle formele stappen doorgaan voor het aanvragen van zo’n referendum. Wanneer dit helemaal afgerond is nog onduidelijk, maar het zal geen jaren meer duren. Desalniettemin moet je nog even een aantal maanden wachten.

Zijn er ook nog voorstanders, buiten de politiek?

Jazeker. Er zijn genoeg mensen die het niet erg vinden dat de inlichtingendiensten mee kunnen luisteren en de data van je mobiel kunnen aftappen. Het is bijvoorbeeld niet zo dat de AIVD nu al je appjes kan lezen. Wel kunnen ze zien wanneer je bepaalde appjes gestuurd hebt en naar wie. Voorstanders gebruiken het argument dat je nu juist beter beveiligd bent: “”Er is extra controle en toezicht ingebouwd. Voordat er iets verzameld of bekeken mag worden, heeft de minister twee keer een handtekening moeten zetten en heeft ook een onafhankelijke commissie het onderzoek moeten goedkeuren.” Dat klinkt wel veilig, ja. 

Zelfs tegenstanders zien in dat er een nieuwe wet moet komen voor terrorisme, dus de kritiek is erg gefocust op de inbreuk van privacy van onschuldigen. Niet op de hele wet. 

Max van Hasenbroek

Flink bezeten door het aandeel SNAP en wacht eigenlijk tot Snapchat failliet gaat zodat hij eindelijk kan zeggen: 'ik zei het toch.' Verder wacht hij op beurscrashes zodat hij weer 'lekker bij kan kopen'.